سه راه برای به خدمت گرفتن استرس

استرس از جمله چالش‌هایی است که می‌توان آن را به کار گرفت و تبدیل به فرصت کرد.

در هنرهای رزمی از نیروی ضربه‌ای که حریف روانه می‌کند برای به زمین زدن خود او استفاده می‌شود. این شاید ساده‌ترین مثال برای تبدیل کردن چالش‌‌ها به فرصت است. در زندگی موقعیت‌های زیادی است که از نظر ما فقط خطر محسوب می‌شوند، اما اگر تفکر مثبت و هنر بهره‌برداری از این موقعیت‌ها را داشته باشیم، اوضاع به کلی فرق خواهد کرد. استرس، یکی از این موقعیت‌‌ها است.

همه‌ی ما تجربه‌ی تقلا در دقیقه‌ی 90 را داریم. بارها در آخرین فرصت‌ وظیفه یا تکلیف‌مان را تمام کرده‌ایم. همه‌ی ما شب‌های زیادی را با استرس بیدار مانده‌ایم تا امتحان روز بعد را به سرانجام رسانیم. در چنین مواقعی ضربان قلب‌مان بالا می‌رود، احساس دشواری می‌کنیم، نگران می‌شویم و حتی می‌ترسیم. معمولا تنها توصیفی که از استرس داریم همین است؛ اما مگر همین استرس نبود که برای ما انگیزه، توانایی شب‌زنده‌داری و سرعت عمل به ارمغان آورد؟

استرس و اضطراب، اگر همیشه و در هر کاری گریبان‌مان را بگیرد، باید درمان شود. اما اگر بر حسب مورد و گاه به گاه باشد کاملا نرمال است. نشستن و کارکردن با اضطراب و استرس ممکن است کار راحتی نباشد، اما در حقیقت برای داشتن انگیزه و میل به تغییر و پیشرفت، لازم و ضروری است. آنچه در این متن می‌خوانید سه روش برای بهره‌برداری از استرس و تبدیل آن به فرصتی ایده‌آل است.

  • انتخاب چندین هدف کوچک و قابل دسترس

وقتی احساس استرس می‌کنیم، مغزمان به صورت شرطی ما را برای حرکت به سمت هدف تحریک می‌کند. وقتی تهدید را تجربه می‌کنیم، آمیگدالا (بخش الماس‌شکلی در اعماق مغز) واکنش‌های استرسی و عصبی ما را به کار می‌اندازد. بعد از این اتفاق، مواد شیمیایی مختلفی از مغز آزاد و در بدن منتشر می شوند؛ موادی مانند کورتیزول، نوراپی‌نفرین، اندورفین، سروتونین و دوپامین. دو تای اول(کورتیزول و نوراپی‌نفرین)، درک و سرعت واکنش را افزایش می‌دهند و سه تای بعدی، کمک می‌کنند که آرامش خود را حفظ کنیم. تحقیقات نشان داده است که دوپامین یک اثر ویژه‌ی دیگر هم دارد؛ ایجاد انگیزه.

وقتی به اهدافتان دست می‌یابید، بدن‌تان سخاوت‌مندانه به شما مقداری دوپامین جایزه می‌دهد، تا از تکمیل کارها احساس لذت کنید و برای کارهای بعد انگیزه داشته باشید. آزاد سازی دوپامین در شرایطی که دچار استرس هستید، بیشتر و راحت تر صورت می‌گیرد.

بنابراین در اوقاتی که دچار استرس هستید، کارتان را به چندین بخش کوچک تقسیم کنید. در این صورت چندین هدف با قابلیت دسترسی آسان و سریع خواهید داشت. این کار موجب آزادسازی زنجیره‌ای از دوپامین‌ در بدن می‌شود. بعد از رسیدن به هر هدف، مقداری دوپامین به شما انگیزه و نشاط کافی برای رفتن به مرحله‌ی بعد می‌دهد و این چرخه باز تکرار می‌شود. در حقیقت ما در این فرآیند به کمک استرس بدن خود را فریب می‌دهیم تا کارها را راحت‌تر و سریع‌تر از آنچه انتظار داشتیم پیش ببریم.

  • تغییر نگرش نسبت به استرس

در رسانه‌ها وقتی از استرس حرف می‌زنند، معمولا صحبت از کاهش یا از بین بردن آن است.  به جای اینکه یادمان بدهند چگونه از استرس به نفع خود سود ببریم، سعی دارند استرس را بیماری هولناکی نشان دهند که حتما باید از بین برود. جالب است بدانید که حتی فقط اعتقاد داشتن به جنبه‌‌های مثبت استرس، موجب بهبود در سلامت و عملکرد انسان می‌شود.

محققان دانشگاه ییل (Yale University) در این راستا آزمایش جالبی را ترتیب دادند. آنها کارکنان یک شرکت بزرگ سرمایه‌گذاری در نیوانگلند را به سه دسته تقسیم کردند. به گروه اول وید‌ئوکلیپی در باره‌ی نقش مثبت استرس در بهبود عملکرد نشان دادند. در پایان این وید‌ئو، لبرون جیمز (بسکتبالیست مشهور) یک پرتاب بی نقص را به نمایش گذاشت و رو به دوربین گفت: «استرس بهترین عملکرد را در پی دارد».

گروه دوم به تماشای ویدئوکلیپی نشستند که استرس را فلج کننده و زیان‌بار نشان می‌داد. در پایان این ویدئو باز لبرون جیمز ظاهر شد و این بار بعد از خراب کردن پرتابش رو به دوربین گفت: «استرس موجب شکست و فروپاشی می‌شود».

گروه سوم به عنوان گروه کنترل در نظر گرفته شد و بدون تماشای ویدئویی به کار خود ادامه داد.

محققان دریافتند که کارمندان گروه 1، به طور واضح، عوارض فیزیکی (ناشی از استرس) کمتری نسبت به گروه‌‌های دیگر تجربه کردند؛ عوارضی چون سردرد، کمردرد، تنش عضلانی و یا بی‌خوابی. گروه 1 همچنین در عملکرد خود پیشرفت چشم‌گیری داشت. بنابراین اگر نگرش مثبتی به مقوله‌ی استرس داشته باشیم، می‌توانیم شانس ابتلا به عوارض فیزیکی و روان‌شناختی آن را کم کنیم و عملکرد خود را بهبود بخشیم.

  • گذاشتن مشکلات پیچیده برای آخر کار

در اینجا منظور از مشکلات پیچیده، مشکلاتی است که حل آنها نیازمند روش‌ها و ایده‌های خلاقانه است؛ نه آنهایی که صرفا سخت و زمانبر هستند.

وقت‌هایی که لیست کارها بیش از اندازه شلوغ می‌شود، دچار سرگشتگی و اضطراب می‌شویم. جورج کاشدان، استاد روان‌شناسی دانشگاه جرج میسن، پیشنهاد می‌کند از این سرگشتگی و اضطراب برای به گردش انداختن چرخ امور استفاده کنیم.

به عقیده‌ی دکتر کاشدان، بهترین ایده‌ها در زمانی به ذهن انسان خطور می‌کنند که مشغول کاری موثر اما فارغ از تمرکز است. مثلا هنگامی که یک کار روتین مانند نظافت منزل یا کپی کردن فرم‌‌های اداری را انجام می‌دهد. در این مواقع ذهن انسان به طور ناخودآگاه درگیر مسائل پیچیده‌تر است و بدون تمرکز کردن، به طور ضمنی به آنها فکر می‌کند.

نکته‌ی مهم دیگر از نظر دکتر کاشدان افزایش سرعت حل مساله در زمان بروز استرس است. او با ترکیب این دو نکته سعی دارد استراتژی جدیدی در اولویت بخشیدن به امور ارائه دهد.

طبق این استراتژی، اولویت با کارهایی است که نیاز به خلاقیت و تمرکز ندارند و اغلب به صورت ناخودآگاه پیش می‌روند. سپس باید به سراغ کارهایی رفت که اندکی بیشتر تمرکز می‌طلبند؛ مانند مرتب کردن پوشه‌‌ها و کتاب‌ها، یا پاسخ دادن به ایمیل‌های مهم. در خلال این فعالیت‌ها ذهن به طور نامحسوسی درگیر مسائل پیچیده است و راه‌حل ها اندک اندک شکل می‌گیرند.

در ادامه به تدریج سطح استرس بالا می‌رود و وقتی نوبت به حل مسائل پیچیده می‌رسد، استرس در بیشترین مقدار خود قرار دارد. این مزیت کمک می‌کند تا روند حل مساله شتاب بیشتری گیرد و راه‌حل‌های شکل ‌گرفته عینیت پیدا کنند. بدین‌ سان با کمک ذهن آرام در ابتدای کار و استرس فزاینده در انتها، غلبه بر مشکلات آسان می‌شود.

نوشته های مرتبط

دیدگاه خود را ارسال کنید