تاثیرات میان‌وعده بر سلامت و بهره‌وری

مصرف میان‌وعده‌ی سالم در زمان مناسب، انرژی بدن را تامین می‌کند، از پرخوری می‌کاهد و موجب افزایش تمرکز می‌شود.

به نظر شما کدام‌یک از این دو نفر سبک زندگی سالم‌تری دارد؟ نفر اول بعد از خوردن صبحانه سنگین، لب از خوردن فرو می‌بندد و تا زمان ناهار، که باز وعده مفصلی است، لب به هیچ غذایی نمی‌زند. او دقیقا همین کار را بین ناهار و شام تکرار می‌کند. نفر دوم صبحانه متوسطی می‌خورد، سپس بعنوان میان‌وعده حدود ساعت نه یک عدد سیب و حدود ساعت یازده چند بیسکویت نیم‌چاشت گرجی به همراه یک لیوان شیر کم‌چرب میل می‌کند. سپس ناهار سبکی می‌خورد و باز سه ساعت بعد از آن چند بیسکویت سبوسه یا شیرینی رژیمی گرجی به همراه چای تناول می‌کند.

باور رایج و عمومی این است که خوردن میان‌وعده و فراتر از آن، خوردن هر چیزی در فاصله‌ی بین دو وعده‌ی غذایی، کاری اشتباه و مضر است. اما حقیقت کاملا برعکس است.

مادرها با پیروی از باورهای سنتی و البته از روی دلسوزی، فرزندان خود را ازمصرف مواد غذایی در فاصله‌ی بین وعده‌های اصلی منع می‌کنند. معمولا برای توصیف این عمل از لفظ ریزه‌خوری استفاده می‌شود که دارای اندکی بار منفی است. اکثر مردم بر این عقیده‌اند که ریزه‌خوری موجب سوءتغذیه و اضافه‌وزن می‌شود. اما خوردن میان‌وعده‌های کوچک، به شرطی که آگاهانه و هوشمندانه انتخاب شوند، موجب افزایش بهره‌وری و بهبود وضعیت تغذیه می‌شود.

تعادل قند خون

ثابت نگه داشتن سطح قندخون یکی از مهم‌ترین فاکتورها، هم برای سلامتی و هم برای بهره‌وری است. سه تا پنج ساعت بعد از خوردن غذا، سطح قندخون یک‌باره افت می‌کند. این اتفاق، سوخت‌ و ساز بدن را کند و مختل می‌سازد. اگر نوسانات قند خون تکرار شود و تبدیل به روندی ثابت در تغذیه و سبک زندگی گردد، احتمال ابتلا به برخی از بیماری‌‌ها افزایش می‌یابد؛ بیماری‌هایی نظیر مقاومت به انسولین، دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا و چاقی.

یکی از بهترین راه‌های مقابله با کاهش ناگهانی قندخون، خوردن میان‌وعده است. به خصوص اگر میان‌وعده‌ی شما دربردارنده‌ی مقداری کربوهیدرات باشد.

پیش‌گیری از پرخوری

همه ما معمولا بین دو وعده‌ی غذایی گرسنه می‌شویم. اگر این حالت را نتوانیم رفع یا مهار کنیم، احتمال پرخوری در وعده‌های غذایی بسیار بالا می‌رود. شاید خوردن تنقلات، آن‌ هم یک یا چند ساعت مانده به وعده‌‌های اصلی غذایی، در شما حسی شبیه به عذاب وجدان برانگیزد. اما اگر این میان‌وعده‌‌ها از میوه، غلات کامل، انواع آجیل، شیر و لبنیات تشکیل شوند، اوضاع فرق می‌کند. در این صورت میان‌وعده نقش مکمل غذایی را برای شما بازی می‌کند. وعده‌‌های رایج غذایی، به دلایل گوناگون، معمولا فاقد برخی مواد مغذی ضروری هستند. میان‌وعده‌ها فرصت دریافت این مواد را برای ما ایجاد می‌کنند. ضمن این‌که در نقش فیلر (پرکننده) ظاهر می‌شوند و بخش قابل‌ توجهی از معده را اشغال می‌کنند. به همین خاطر خوردن میان‌وعده باعث می‌شود با گرسنگی مفرط به استقبال وعده‌های اصلی غذایی نرویم. در نتیجه احتمال پرخوری در وعده‌های اصلی کاهش می‌یابد.

کاهش وزن

شاید این مورد، چندان منطقی به نظر نرسد، اما مصرف میان‌وعده‌ها حتی می‌تواند منجر به کنترل و کاهش وزن شود. همان‌طور که در بند قبلی ذکر شد، میان‌وعده‌ها از پرخوری پیش‌گیری می‌کنند. اما داستان به همین جا ختم نمی‌شود. آن‌ها باعث می‌شوند تعداد دفعات دریافت غذا بیشتر و حجم غذای دریافتی در هر نوبت کمتر شود. این رژیم غذایی به ما کمک می‌کند که نرخ دریافت کالری‌مان با نرخ مصرف و سوزاندن آن متناسب شود. در نتیجه احتمال انباشت کالری به صورت چربی کاهش می‌یابد.

وعده‌های اصلی معمولا سرشار از کالری هستند. در حالی که یک میان‌وعده‌ی هوشمندانه، مثلا یک فرآورده‌ی رژیمی و سبوس‌دار از آرد گندم، بیشتر حاوی فیبر و مواد معدنی است تا کالری. بنابراین کاستن از وعده‌های اصلی و افزودن بر میان‌وعده‌های سالم به کاهش وزن نیز کمک می‌کند.

بهبود تمرکز، روحیه و بهره‌وری

گفتیم که افت قند خون سوخت‌وساز بدن را کند می‌کند. فرآیند هضم و گوارش غذا، فرآیندی انرژی‌بر است و بر فاکتورهایی از عملکرد ما تاثیر می‌گذارد. مثلا ممکن است منجر به حس خستگی یا عدم تمرکز شود. صرف میان‌وعده‌هایی که مقادیر معقولی کربوهیدرات و مواد قندی دارند به ما کمک می‌کند بر این حالت ضعف غلبه کنیم و با روحیه‌ای بهتر و تمرکزی بالاتر فعالیت‌های کاری یا درسی‌مان را پی بگیریم. این مهم‌ترین تاثیر میان‌وعده‌ها بر روی بهره‌وری افراد است، اما تاثیرات مثبت آن به همین یک مورد ختم نمی‌شود.

پیش از این در مقاله دیگری از تاثیرات مثبت میان‌وعده برای دانش‌آموزان گفتیم. خوب است بدانید که میان‌وعده‌ها در محیط کار نیز از جنبه‌های مختلف بر عملکرد جمعی و انفرادی افراد تاثیر مثبت دارند. اولین مورد همانطور که اشاره شد، تامین انرژی مورد‌ نیاز برای مغز و بدن بود؛ به‌ویژه در ساعاتی که سطح قندخون دچار افت می‌شود. مورد دوم درباره تاثیرات اجتماعی میان‌وعده‌ها در محیط کار است. میان‌وعده‌ها اصطلاحا یخ حاکم بر محیط‌های کاری را می‌شکنند. محفلی برای گفت‌وگو به وجود می‌آورند و موجب آشنایی نیروها با یکدیگر، افزایش همکاری‌ها و به اشتراک گذاشتن ایده‌ها می‌شوند.

مورد سوم در مورد تاثیرات مثبت وقفه‌ها یا زمان‌های کوتاه استراحت در طول کار است. امروزه محققان از جنبه‌های گوناگون فیزیکی و روانشناختی بر روی استراحت‌های کوتاه‌، تحقیق کرده‌اند. نتایج این پژوهش‌ها از اهمیت بالای وقفه‌ها در حفظ سلامت و افزایش راندمان کاری خبر می‌دهند. بنابراین اگر به میان‌وعده‌ها تنها به عنوان زمانی برای استراحت بنگریم، باز هم مفید و موثرند.

نوشته های مرتبط

دیدگاه خود را ارسال کنید